คนเชียงใหม่ใช้ถุงยางอนามัยแค่ไหน ตัวเลขที่ผู้เขียนพบเป็นของปี 2557 ไม่ใช่ของวันนี้ งานสำรวจครัวเรือนทั้งจังหวัดปีนั้น ซึ่งสัมภาษณ์คนอายุ 15 ถึง 64 ปี 1,744 คน ประมาณว่าในคนที่เคยมีเพศสัมพันธ์ มีร้อยละ 4.8 ที่ใช้ถุงยางอนามัยเป็นส่วนใหญ่หรือทุกครั้งในสามเดือนก่อนตอบ งานนี้ผ่านมาเกินสิบปีแล้ว และไม่ได้ถามว่าคู่เป็นคู่ประจำหรือไม่

คนเชียงใหม่ใช้ถุงยางอนามัยแค่ไหน ตัวเลขจากงานสำรวจทั้งจังหวัดปี 2557

งานสำรวจนี้ตีพิมพ์ในวารสาร BMC Research Notes เมื่อปี 2560 ทีมวิจัยสุ่มพื้นที่ระดับตำบลในจังหวัดเชียงใหม่ 36 แห่ง เป็นเขตเมือง 24 แห่งและเขตชนบท 12 แห่ง แล้วสุ่มครัวเรือนในแต่ละแห่ง ผู้ตอบต้องอยู่ในเชียงใหม่มาอย่างน้อย 3 เดือน เจ้าหน้าที่สัมภาษณ์ตัวต่อตัว ได้ผู้ตอบ 1,744 คน เป็นผู้หญิง 936 คน และผู้ชาย 808 คน จากนั้นถ่วงน้ำหนักให้แทนประชากรของจังหวัด

ผู้วิจัยถามว่าในสามเดือนที่ผ่านมาใช้ถุงยางอนามัยเพื่อป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บ่อยแค่ไหน คนที่ตอบว่าใช้เป็นส่วนใหญ่หรือทุกครั้งนับเป็นผู้ใช้ประจำ ผลรวมคือร้อยละ 4.8 ของคนที่เคยมีเพศสัมพันธ์ แยกเป็นผู้ชายร้อยละ 6.6 และผู้หญิงร้อยละ 3.1

ผู้วิจัยประมาณด้วยว่าร้อยละ 65.8 ของประชากรเชียงใหม่ในช่วงอายุที่สำรวจ มีเพศสัมพันธ์ในสามเดือนก่อนตอบ

เพศสัมพันธ์และการใช้ถุงยางอนามัยของคนเชียงใหม่ตามช่วงอายุ จากงานสำรวจปี 2557
ช่วงอายุ มีเพศสัมพันธ์ในสามเดือนก่อนตอบ (ร้อยละของคนช่วงอายุนั้น) ใช้ถุงยางอนามัยเป็นประจำ (ร้อยละของคนที่เคยมีเพศสัมพันธ์)
15 ถึง 19 ปี 13.2 20.5
20 ถึง 29 ปี 51.0 12.8
30 ถึง 39 ปี 76.0 7.1
40 ถึง 49 ปี 80.6 2.7
50 ถึง 59 ปี 72.1 2.8
60 ปีขึ้นไป (สำรวจถึงอายุ 64 ปี) 52.3 1.4

ผู้วิจัยรายงานช่วงความไม่แน่นอนของร้อยละ 20.5 ในกลุ่มอายุ 15 ถึง 19 ปีไว้กว้าง ตั้งแต่ร้อยละ 7.4 ถึง 45.3

ตัวเลขนี้บอกอะไร และไม่ได้บอกอะไร

ผู้วิจัยเขียนข้อจำกัดของงานไว้เอง งานนี้เก็บข้อมูลครั้งเดียว จึงสรุปเรื่องเหตุและผลไม่ได้ คำว่าใช้ประจำรวมคนที่ตอบว่าใช้เป็นส่วนใหญ่ไว้ด้วย และงานนี้ไม่ได้ประเมินว่าใช้ถูกวิธีหรือไม่ การสัมภาษณ์ตัวต่อตัวอาจทำให้คำตอบคลาดเคลื่อน และกลุ่มที่เข้าถึงยากมีโอกาสถูกนับน้อยกว่าจริง

อีกข้อคือ งานนี้ไม่ได้เก็บข้อมูลว่าคู่เป็นคู่ประจำหรือคู่ชั่วคราว ไม่ได้ถามเรื่องเพศวิถี และไม่ได้ถามประวัติโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ผู้เขียนอ่านว่าตัวเลขการใช้ถุงยางที่ต่ำยังบอกไม่ได้ว่าคนกลุ่มไหนมีโอกาสรับเชื้อมากหรือน้อย ร้อยละของการใช้ประจำคิดจากคนที่เคยมีเพศสัมพันธ์ และตารางไม่ได้บอกชัดว่ารวมคนที่ไม่ได้มีเพศสัมพันธ์ในสามเดือนนั้นด้วยหรือไม่

เมื่อดูปัจจัยที่เกี่ยวข้องในกลุ่มที่มีเพศสัมพันธ์ในสามเดือนก่อนตอบ ผู้วิจัยพบว่ากลุ่มที่รายงานการใช้ถุงยางอนามัยเป็นประจำมากกว่ามี เช่น คนโสดและคนที่มีรายได้สูงกว่า ส่วนเขตเมืองกับเขตชนบทไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ผู้วิจัยเขียนว่าราคาถุงยางอนามัยอาจเป็นอุปสรรคข้อหนึ่ง

Quicky

กลุ่มอายุ 30 ปีขึ้นไป ผู้วิจัยอ่านตัวเลขอย่างไร

ตารางของปี 2557 บอกว่าคนเชียงใหม่อายุ 30 ถึง 59 ปี มากกว่าร้อยละ 70 มีเพศสัมพันธ์ในสามเดือนก่อนตอบ ขณะที่การใช้ถุงยางอนามัยเป็นประจำของกลุ่มอายุ 40 ถึง 59 ปีอยู่ที่ไม่ถึงร้อยละ 3 ของคนที่เคยมีเพศสัมพันธ์ ผู้วิจัยเขียนถึงกลุ่มอายุ 30 ถึง 50 ปีว่า เป็นไปได้ที่คนวัยนี้มีแนวโน้มแต่งงานหรือมีคู่ประจำมากกว่า จึงใช้ถุงยางน้อยหรือไม่ใช้เลย

ผู้วิจัยเขียนต่อว่า ยังมีโอกาสส่งต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ให้คู่ประจำได้ ถ้าเคยรับเชื้อมาจากคู่คนก่อน และเสนอว่าความรู้เรื่องเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยควรได้รับการส่งเสริมต่อเนื่องตลอดช่วงชีวิต

คู่ที่อยู่ด้วยกันมานาน เปิดเรื่องการป้องกันและการตรวจจากตรงไหน

ผู้วิจัยอ้างงานวิจัยในคนหนุ่มสาวภาคเหนือของไทยที่ตีพิมพ์ปี 2554 ว่า ผู้หญิงบางคนต่อรองให้คู่ใช้ถุงยางอนามัยไม่ได้ เพราะเคารพการตัดสินใจของฝ่ายชาย หรือเคยมีประสบการณ์ไม่สบายใจหลังขอให้คู่ใช้ถุงยางอนามัย ข้อนี้เป็นคำเล่าของผู้วิจัยถึงงานอีกชิ้น ซึ่งชื่อเรื่องบอกว่าศึกษาคนหนุ่มสาว ผู้เขียนไม่ได้เปิดอ่านงานต้นทาง

ข้อเสนอต่อไปนี้เป็นของผู้เขียน ไม่ได้มาจากงานสำรวจ การเปิดเรื่องด้วยการชวนไปตรวจ พูดได้โดยไม่ต้องกล่าวหาอีกฝ่าย ตัวอย่างประโยคที่ผู้เขียนเรียบเรียงเอง "เราอยากไปตรวจสุขภาพทางเพศด้วยกันสักครั้ง แล้วค่อยคุยกันเรื่องการป้องกัน" ไม่มีประโยคไหนรับประกันว่าอีกฝ่ายจะตอบรับ จะบอกผลของตัวเองกับคู่หรือไม่เป็นการตัดสินใจของแต่ละคน และถามเจ้าหน้าที่ได้ว่าผลตรวจบอกอะไรได้แค่ไหน ถ้าการคุยทำให้รู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่ของหน่วยบริการได้โดยไม่ต้องพาคู่มาด้วย

อ่านเรื่องการตรวจต่อได้ที่ การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ : สำคัญอย่างไร? ตรวจอะไรได้บ้าง?

ภาพอธิบายจำนวนและช่องทางรับถุงยางอนามัยฟรี ผ่านแอปเป๋าตังหรือแสดงบัตรประชาชนที่หน่วยบริการ พร้อมแนะนำให้สวมตั้งแต่เริ่มมีเพศสัมพันธ์

Love2Test

สิทธิรับถุงยางอนามัยฟรีของ สปสช. รับทางไหน และแนวทางไทยให้สวมเมื่อไร

หน้าคู่มือผู้ใช้สิทธิของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ที่ผู้เขียนเปิดอ่านเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 เขียนว่า หญิงและชายไทยวัยเจริญพันธุ์อายุ 15 ปีขึ้นไป รับถุงยางอนามัยได้ครั้งละ 10 ชิ้นต่อคนต่อสัปดาห์ ไม่เกิน 52 ครั้งต่อคนต่อปี จองผ่านแอปเป๋าตังแล้วเลือกหน่วยบริการ คนที่ไม่มีสมาร์ตโฟนแสดงบัตรประจำตัวประชาชนที่หน่วยบริการในระบบของ สปสช. ได้ เช่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล โรงพยาบาลรัฐ คลินิก และร้านยา

หน้านั้นไม่ได้ระบุรายชื่อหน่วยบริการในเชียงใหม่ บทความนี้จึงไม่ระบุจุดรับ ให้ดูรายชื่อหน่วยบริการในแอปหรือบนเว็บไซต์ของ สปสช.

เรื่องวิธีใช้ ภาคผนวกของแนวทางการดูแลรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของไทย พ.ศ. 2567 เขียนว่าการสวมถุงยางอนามัยเฉพาะตอนใกล้หลั่งเป็นความเข้าใจผิด เพราะโรคติดต่อได้ทันทีเมื่อสอดใส่โดยไม่สวม แนวทางให้ใส่ตั้งแต่เริ่มแรกของการมีเพศสัมพันธ์ในทุกช่องทาง อ่านต่อได้ที่ ถุงยางอนามัย : เกราะป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัย

อ่านต่อได้ที่หน้า สุขภาพทางเพศและการสื่อสารอย่างปลอดภัย ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation)

คำถามที่พบบ่อย

งานสำรวจปี 2557 ยังใช้อ้างถึงคนเชียงใหม่วันนี้ได้ไหม

ผู้เขียนเห็นว่าใช้เป็นภาพพื้นหลังได้ ไม่ใช่ตัวเลขของวันนี้ ผู้เขียนไม่พบงานสำรวจระดับจังหวัดที่ใหม่กว่านี้ในแหล่งที่เปิดอ่าน

ตัวเลขนี้แปลว่าเชียงใหม่ต่างจากจังหวัดอื่นไหม

งานนี้สำรวจเชียงใหม่จังหวัดเดียว ไม่ได้เทียบกับจังหวัดอื่น ผู้วิจัยเทียบไว้เพียงว่าผลใกล้กับงานสำรวจระดับประเทศปี 2549 ซึ่งพบว่าผู้ชายไทยราวร้อยละ 6.6 ใช้ถุงยางอนามัยเป็นประจำกับคู่ประจำ

มีคู่ประจำแล้ว งานสำรวจบอกว่าควรป้องกันต่อไหม

งานสำรวจไม่ได้ตอบคำถามนี้ ผู้วิจัยเขียนเพียงว่ายังมีโอกาสส่งต่อโรคให้คู่ประจำได้ถ้าเคยรับเชื้อมาจากคู่คนก่อน ผู้เขียนเสนอให้ทั้งคู่ไปตรวจ และถามเจ้าหน้าที่ว่าผลตรวจบอกอะไรได้แค่ไหนก่อนตัดสินใจร่วมกัน

อายุเกิน 50 ปีแล้ว ยังใช้สิทธิของ สปสช. ข้อนี้ได้ไหม

หน้าของ สปสช. เขียนว่ากลุ่มเป้าหมายคือหญิงและชายไทยวัยเจริญพันธุ์อายุ 15 ปีขึ้นไป ไม่ได้ระบุอายุสูงสุด หน้านั้นให้สอบถามเพิ่มที่หมายเลข 1330 ของ สปสช. ซึ่งระบุว่าเปิดตลอด 24 ชั่วโมง

มาเรียนหรือทำงานที่เชียงใหม่ ทะเบียนบ้านอยู่จังหวัดอื่น รับได้ไหม

หน้าของ สปสช. ที่เปิดอ่านไม่ได้เขียนเงื่อนไขเรื่องทะเบียนบ้าน ขั้นตอนในแอปให้ผู้ใช้เลือกหน่วยบริการเอง ถ้าไม่แน่ใจให้ถามที่หมายเลข 1330

Buddy Chat — Love2Test

สรุป

  • งานสำรวจทั้งจังหวัดเชียงใหม่ปี 2557 กับผู้ตอบ 1,744 คน ประมาณว่าร้อยละ 4.8 ของคนที่เคยมีเพศสัมพันธ์ใช้ถุงยางอนามัยเป็นประจำในสามเดือนก่อนตอบ
  • งานนี้ไม่ได้ถามชนิดของคู่ ผู้เขียนอ่านว่าตัวเลขบอกภาพรวม ไม่ได้บอกว่าใครมีโอกาสรับเชื้อมากหรือน้อย
  • ผู้วิจัยเขียนว่าในปี 2557 คนเชียงใหม่อายุ 30 ปีขึ้นไปส่วนใหญ่มีเพศสัมพันธ์ในสามเดือนก่อนตอบ และเสนอให้ส่งเสริมความรู้เรื่องเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยตลอดช่วงชีวิต
  • หน้าของ สปสช. ที่เปิดอ่านเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 เขียนว่าหญิงและชายไทยวัยเจริญพันธุ์อายุ 15 ปีขึ้นไป รับถุงยางอนามัยได้ครั้งละ 10 ชิ้นต่อคนต่อสัปดาห์ ไม่เกิน 52 ครั้งต่อคนต่อปี ผ่านแอปเป๋าตังหรือบัตรประจำตัวประชาชน

หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ

แหล่งอ้างอิง